STRONA POŚWIĘCONA HISTORII HARCERSTWA
   
 
This Web Site - Copyright © 2004-2018 By Marek & Marek Popiel - Tarnów - All rights reserved
 
   

hm. Wacław Błażejewski w 1946 r. (Spuścizna po W. Błażejewskim - udostępnione dzięki uprzejmości p. Zofii Błażejewskiej)
hm. Wacław Błażejewski





































































Sygnet wydawniczy HBW

T. KWIATKOWSKI, Obrzędy harcerskie, okł. i rys. Władysław Czarnecki, Wyd.  "Godziemba" Warszawa 1937, cm 18,5 X 12,5; s. 57, nlb. 2, rys. (łącznie 3 wyd.)

 

hm. Marian Miszczuk

Wacława Błażejewskiego „Bibliografia harcerska”



    Dla każdego zainteresowanego dziejami polskiego skautingu i harcerstwa trzy tomy Bibliografii harcerskiej stanowią podstawowe źródło wiedzy. Bez znajomości tej pracy niemożliwe jest zrozumienie fenomenu harcerstwa, ogromu przedsięwzięć i dokonań tego ruchu, który zaczął się wśród młodzieży polskiej w latach 1909-1911. O ile mi wiadomo żadna inna organizacja skautowa na świecie nie może się poszczycić porównywalną publikacją. Być może dlatego, iż żaden z ruchów skautowych nie został poddany tak ciężkim próbom i nie musiał wykazać się tak wielką odpornością jak harcerstwo, które organizowało młodzież zarówno w czasach pokoju jak i dwóch wojen, w kraju i niemal na całym świecie. Wysoka jakość omawianej bibliografii wynikała głównie z osoby autora - harcerza, bibliofila, wydawcy.
    Wacław Błażejewski urodził się w Warszawie w 1902 r. W roku 1921 wstąpił do ZHP, do 7 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. gen. Karola Kniaziewicza [1]. Od tego czasu harcerstwo stało się jedną z głównych treści jego życia. Drugą było zainteresowanie książkami, ale to nastąpiło nieco później. Przed śmiercią zapisał: Ja nie zrobiłem wprawdzie wiele w życiu, ale jaki był mój stosunek do otoczenia, jaki ślad po mnie zostanie - to sprawiło Harcerstwo [2]. Poznawał harcerstwo praktycznie, ale też jako jeden z niewielu - teoretycznie.

Szarże 7 WDH, W. Błażejewski stoi pierwszy z lewej

Szarże 7 WDH, W. Błażejewski stoi pierwszy z lewej
- fot. ok. 1925 r. (ze zbiorów Mariana Miszczuka)

    Od początku swej harcerskiej służby zbierał książki i wszelkie wydawnictwa harcerskie. W styczniu 1923 r. zamieścił na łamach poznańskiego „Czuj Duch. Pisma Młodzieży Harcerskiej” ogłoszenie tej treści: KUPIĘ „Harcerza”z lat 1917 i 1918 i roczniki „Skauta” lwowskiego Błażejewski, Warszawa, Złota 57-1. Zachował się też rachunek wystawiony 5 marca 1923 r. przez Spółdzielnię Harcerską w Kielcach za „dekomplet” trzech pierwszych tomów „Skauta” z lat 1911-1914 i 5 numerów „Harcerza” z 1917 r. To były początki jego pierwszego, wspaniałego harcerskiego zbioru.
    Sytuacja materialna nie pozwoliła Błażejewskiemu na ukończenie gimnazjum. Tym samym droga do kształcenia uniwersyteckiego była dla niego zamknięta, ale podnosił swoje kwalifikacje na kursach i na Wolnej Wszechnicy Polskiej, do której uczęszczał jako wolny słuchacz w latach 1927-1929 [3].

   W 1933 r. Wacław Błażejewski został kierownikiem technicznym Harcerskiego Biura Wydawniczego. W latach 1933-1936 HBW przygotowało i wydało 42 książki, z czego 30 przygotował do druku W. Błażejewski. HBW wydało cenne i wielokrotnie wznawiane prace Juliusza Dąbrowskiego, Józefa Sosnowskiego, Wacława Szyryńskiego. W Sprawozdaniu NRH za rok 1934 zaznaczono: Prócz działalności wydawniczej H.B.W. prowadzi szeroką akcję propagandową drogą umieszczania ogłoszeń w pismach harcerskich, rozsyłania stosownych ulotek reklamowych, organizowania tanich tygodni książek, rozszerzając tym zasięg dobrej i pięknie wydanej książki harcerskiej, która trafia dziś do szerokich rzesz [4].
    Warto też wspomnieć o jeszcze jednym ważnym wydarzeniu, którego głównymi inicjatorami i sprawcami byli Józef Sosnowski i W. Błażejewski. Była nią I Wystawa Książki Harcerskiej. W Sprawozdaniu NRH pisano: Wystawa miała wygląd całkowicie reprezentacyjny, nieustępujący podobnym imprezom znanych instytucji wydawniczych. Na specjalnie zbudowanych w tym celu stołach rozłożono według działów przeszło 500 książek i broszur, w tym wiele rzadkich i dziś zupełnie już wyczerpanych, oraz kilkaset czasopism i jednodniówek harcerskich z różnych okresów czasu. W czasie trwania wystawy od 2-9 grudnia 1934 r. zwiedziło ją około 1000 osób. W dniu otwarcia wystawę zwiedziło dużo osób ze starszego społeczeństwa, interesujących się ruchem harcerskim, cała Naczelna Rada Harcerska z Przewodniczącym ZHP dhem dr. Michałem Grażyńskim, który dokonał otwarcia wystawy. Obecni na otwarciu przedstawiciele prasy, dla których zorganizowano specjalną konferencję prasową, poświęcili w najbliższych numerach reprezentowanych przez siebie pism wzmianki i dłuższe artykuły, informujące ogół społeczeństwa o literaturze harcerskiej [5].

 

 

 

 

 

 

 

 

J. DĄBROWSKI, Harce zimowe w polu, HBW Warszawa 1935; cm 19 x 13; s. 88.  Z cyklu "Wyścig pracy". Na zlecenie Głównej  Kwatery Harcerzy (łącznie 3 wyd.)

A. PAWEŁEK, Młoda drużyna. Podręcznik pracy harcerskiej w drużynie. K. Lutosławski: Przedmowa. Do druku przygot. Stanisław Sedlaczek, Okł. Władysław Czarnecki, HBW Warszawa 1934, cm 16,5 x 12; s. 197, wyd. III (łącznie 6 wydań)

M. CHMIELOWSKA, Wykapka. Podręcznik harcerskiego wycieczkowania, okł. i ilustr. Janina Zawadzka, HBW Warszawa 1935, cm 16,5 x 12; s. 132, nlb. 2, ilustr. nakł. 1500 egz.

 

Wacław Błażejewski na Zlocie w Spale w 1935 r. (ze zbiorów Mariana Miszczuka)
Wacław Błażejewski
na Zlocie w Spale
w 1935 r.


Ekslibris Centralnego Archiwum Harcerskiego (ze zbiorów Marka Popiela)

 

    Bezpośrednim i trwałym rezultatem wystawy była wydana przez HBW praca Książka harcerska 1910-1935 opracowana przez Jerzego Lincla (kierownika biblioteki Głównej Kwatery Harcerzy) przy współpracy Błażejewskiego. Była to pierwsza poważniejsza bibliografia harcerska zestawiająca książki (395 pozycji), czasopisma harcerskie i jednodniówki. Bibliografia miała przede wszystkim pomóc w codziennej pracy harcerskiej i dlatego większość bibliograficznych opisów książek opatrzono krótkimi notkami, tak by czytelnik łatwo mógł wybrać potrzebną mu pozycję. W książce znalazł się także artykuł hm. RP Stanisława Sedlaczka o pierwszych książkach harcerskich, a Maria Kapiszewska przedstawiła sytuację na rynku prasy harcerskiej. Choć praca nie była pełna, i miała szereg niedociągnięć, to jednak przez prawie 50 lat pozostawała najważniejszą bibliografią harcerską, a jej forma graficzna do dziś przyciąga wzrok czytelnika. Bardzo wnikliwą i sprawiedliwą recenzje opublikował na łamach "Harcerstwa" Tomasz Piskorski [6]. Wytknął on bezlitośnie wszystkie niedociągnięcia i braki w pracy, ale jednocześnie podkreślił jej znaczenie dla dalszej działalności harcerstwa. W. Błażejewski wykorzystał wszystkie uwagi Piskorskiego w swoich pracach bibliograficznych.
    W. Błażejewski stworzył także Centralne Archiwum Harcerskie, w którym przechowywano akta wytworzone przez władze Związku oraz bezcenny zbiór dokumentów archiwalnych. Druhowi Wacławowi udało się pozyskać prywatne archiwa harcerskie Piotra Olewińskiego, Janusza Rudnickiego, Ignacego Wądołkowskiego i Kazimierza Kierzkowskiego. Do zbiorów CAH należało ok. 500 egz. książek, 80 roczników pism harcerskich, a także ponad 1 tys. zdjęć.
    Po likwidacji HBW w 1936 r. Wacław Błażejewski ze swym przyjacielem Kazimierzem Gorzkowskim założyli wydawnictwo "Godziemba", którego nakładem ukazało się szereg cennych książek harcerskich.

Dyplom nadania odznaki 25 lecia ZHP. Dyplom nadania odznaki 25 lecia ZHP (spuścizna po W. Błażejewskim - udostępnione dzięki uprzejmości p. Zofii Błażejewskiej)

Dyplom nadania odznaki 25 lecia ZHP

Strona tytułowa "Książki harcerskie" widoczny sygnet wydawniczy HBW (ze zbiorów Mariana Miszczuka)

 




Sygnet wydawniczy „Godziemby”

 

Wacław Błażejewski w czasie wystawy bibliofilskiej przed swoimi eksponatami, fot. ok. 1964 (spuścizna po W. Błażejewskim - udostępnione dzięki uprzejmości p. Zofii Błażejewskiej)


 

    II wojnę światową i Powstanie Warszawskie przeżył Druh Wacław w Warszawie działając aktywnie przy wydawaniu druków konspiracyjnych. Niemcy dwukrotnie spalili jego księgozbiory - raz w czasie obrony Warszawy we wrześniu 1939 r,. drugi raz po zakończeniu Powstania, kiedy planowo grabili i palili miasto.
    W kwietniu 1945 r. zgłosili się do niego przedstawiciele władz harcerskich, przeniesionych właśnie z Lublina. Zaproponowano mu pracę w charakterze kierownika HBW. Bez wątpienia na jego decyzję wpłynęła postawa Józefa Sosnowskiego, który w tym czasie został I wiceprzewodniczącym ZHP. Płatną pracę podjął W. Błażejewski 1 maja 1945 r. Został równocześnie redaktorem „Wiadomości Urzędowych” (redagował je do września 1946 r.) i kierownikiem Centralnego Archiwum Harcerskiego [7]. Dostarczenie jak największej liczby różnego rodzaju książek harcerskich było sprawą pierwszorzędnej wagi dla harcerstwa. Brak było książek harcerskich, o czym świadczy także charakterystyczny fragment protokołu z posiedzenia Naczelnictwa, z 1 czerwca 1945 r.: Stwierdzono, że wszelkie wydawnictwa harcerskie zakupuje się bez żadnej dyskusji [8]. ZHP liczył wówczas ponad 250 tys. członków, ale brak było instruktorów. Druh Błażejewski nadawał się do roli wydawcy i propagatora książki harcerskiej chyba najlepiej z całego, uszczuplonego wojennymi stratami grona instruktorskiego.
    W. Błażejewski zaczął pracę od wznowienia książek przedwojennych. W 1946 r. nakładem HBW ukazały się dwie prace Juliusza Dąbrowskiego: W świetlicy harcerskiej (wydanie 2) i Gry i zabawy w izbie harcerskiej (wyd. 4, a właściwie 6) a także Oskara Żawrockiego Praca w drużynie (wyd. 2) oraz Rolanda E. Philipsa System zastępowy (wyd. 3). Zestaw tych książek uzupełniony o nowe, świetne prace Władysława Szczygła (Jak pracować w zastępie harcerskim, Jak pracować w drużynie harcerskiej) wydane przez Składnicę Harcerską w Krakowie w 1946 r. był doskonałą pomocą dla każdego instruktora w prowadzeniu drużyny harcerskiej.
    Wraz z Kazimierzem Gorzkowskim wznowili także własną działalność wydawniczą, uruchamiając na nowo Harcerskie Wydawnictwo „Godziemba”. Nakładem HW „Godziemba” ukazało się czwarte wydanie Książki wodza zuchów Aleksandra Kamińskiego i Wskazówki dla skautmistrzów. Podręcznik teorii wychowania skautowego dla drużynowych przez Lorda Roberta Baden Powella of Gilwell twórcy ruchu skautowego. Książki te były powszechnie używane także po odrodzeniu harcerstwa po 1956 r.
    Po Zjeździe Łódzkim W. Błażejewski wszedł w skład zespołu założycielskiego Harcerskiego Kręgu Instruktorskiego „Wigry” i pozostał w nim do czasu rozwiązania 1 kwietnia 1965 r. Przez pewien czas redagował załącznik do „Wiadomości Wigierskich” zatytułowany Kilka dat z dziejów Harcerstwa (znam 4 odcinki) i Bibliografia harcerska w układzie chronologicznym (znam odcinki 7-10). Był także członkiem Komisji Historycznej GKH.

 

 

 

 

 

 

 

    W tym czasie Druh Wacław podjął pracę nad dziełem niezwykłej wagi - nad bibliografią harcerską. Korzystał z własnego bogatego księgozbioru, ze zbiorów publicznych jak i z wielu zbiorów prywatnych m.in. pozostałych po Tadeuszu Strumille i Ignacym Kozielewskim. Oczywiście W. Błażejewski wykorzystał także poprzednio wydane bibliografie harcerskie. Jak czytamy w nocie Od Autora: Poprzednie próby bibliograficznego opracowania harcerskiego dorobku piśmienniczego pomijały wiele tytułów, nie dawały pełnego spisu, ograniczając się na ogół do notowania ważniejszych jego elementów, a ponadto kończyły się w 1934 r. Druh Wacław pisał w cytowanej już nocie: Bibliografia niniejsza opracowana została w latach 1957-1961. Pracę tę zainicjowała powołana w 1957 roku przez Naczelną Radę Harcerską Komisja Historyczna, której zadaniem było gromadzenie materiałów historycznych do źródłowego opracowania historii harcerstwa. Do wydania wprawdzie nie doszło, ale autor postanowił kontynuować rozpoczęte dzieło….

Notatki hm. Wacława Błażejewskiego z lat siedemdziesiątych (ze zbiorów M. Miszczuka)

Notatki hm. Wacława Błażejewskiego
z lat siedemdziesiątych (ze zbiorów M. Miszczuka)

    Autor miał już podpisaną umowę z wydawnictwem (nie wiem niestety z jakim), ale praca pozostała niestety w maszynopisie [9]. Obejmowała ona wówczas 1960 pozycji spisanych na 292 stronach. Znalazły się jednak osoby doceniające znaczenie Bibliografii Błażejewskiego - bo taką przyjęto popularnie nazwę - i kilka maszynopisów udostępniono zainteresowanym m.in. w Zespole Historycznym GK ZHP i Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu. Warto przypomnieć, iż W. Błażejewski zebrał po raz pierwszy także harcerskie wydawnictwa konspiracyjne i emigracyjne. Trzeba pamiętać, iż świetna Bibliografia zwartych druków konspiracyjnych wydanych pod okupacją hitlerowską w latach 1939-1945 autorstwa Władysława Chojnackiego ukazała się w 1970 r.
    Próbę wydania ponowiono w roku 1973. Tym razem przygotowano już nawet okładkę, a wydawcą miał być Wydział Informacji i Dokumentacji GK ZHP, lecz ostatecznie znowu do publikacji nie doszło. Autor przez ten cały czas uzupełniał swoją Bibliografię, chociaż stracił w pewnym momencie wiarę w jej wydanie. W. Błażejewski od 1962 r. przez prawie 25 lat korespondował z Zenonem Buczewskim z Kanady, który regularnie nadsyłał mu egzemplarze swoich opracowań i wydawnictwa harcerskie wydane na emigracji [10]. Buczewski próbował zainteresować wydaniem Bibliografii władze harcerskie na emigracji, ale bez rezultatu.
    W końcu Bibliografia znalazła się w Tytułowym planie wydawniczym MAW na rok 1978 i przechodząc z planu do planu dotrwała do roku 1981. Ukazała się ostatecznie dokładnie w dwudziestolecie opracowania. Dwadzieścia lat czekała organizacja na książkę, która winna być dostępna każdemu instruktorowi, którą musi wziąć do ręki każdy, kto poważnie chce poznawać dorobek ruchu harcerskiego i jego dzieje. To dwudziestoletnie opóźnienie, to nie tylko ogromny skandal, lecz przede wszystkim to wielka strata dla harcerstwa.

Notatki hm. Wacława Błażejewskiego z lat siedemdziesiątych (ze zbiorów M. Miszczuka)

Notatki hm. Wacława Błażejewskiego
z lat siedemdziesiątych (ze zbiorów M. Miszczuka)

    W wyniku olbrzymiego wysiłku włożonego przez Autora otrzymaliśmy pracę, która zadziwia liczbą zebranych pozycji jak i wszechstronnością opracowania. Zasięg chronologiczny obejmuje lata 1911-1960; terytorialny - niemal cały świat. Bibliografia obejmuje druki zwarte, nadbitki artykułów z różnego rodzaju periodyków, prace dotyczące harcerstwa a opublikowane w księgach pamiątkowych, rocznicowych lub pamiętnikach szkolnych itp., kalendarze, jednodniówki, sprawozdania oraz druki i odezwy. Nie zostały uwzględnione czasopisma, które Autor słusznie pozostawił do oddzielnego opracowania. Bibliografia wraz z Suplementem zawiera ponad 2000 pozycji, które składają się na dorobek piśmienniczy ruchu harcerskiego. Uważny czytelnik zauważy, iż w obu tych tomach występują 2002 numery, ale opisanych pozycji jest więcej, ponieważ niektóre numery mają po kilka dodatkowych oznaczeń literowych. Związane to było z faktem uwzględnienia przez Autora napływających uzupełnień - głównie od Zenona Buczewskiego - w momencie, kiedy były zrobione indeksy i układ chronologiczny odsyłające do nadanych poszczególnym pozycjom numerów. Dodanie jednego numeru wymagałoby przepisania całości.
    Pojęcie ruch harcerski rozumiane jest w tej Bibliografii bardzo szeroko. W zasadzie obejmuje ono wszystkie organizacje używające w swym działaniu słowa polski skauting, harcerstwo, harcerski, harcerz lub Związek Harcerstwa. Mamy tu więc zarówno publikacje polskich organizacji skautowych, kolejnych Związków Harcerstwa Polskiego, harcerstwa poza granicami kraju, harcerstwa emigracyjnego, Wolnego Harcerstwa, Czerwonego Harcerstwa, Organizacji Harcerskiej Związku Młodzieży Polskiej, Organizacji Harcerskiej Polski Ludowej.
    Autor zgodnie z sugestiami Tomasza Piskorskiego podzielił zebrany materiał na XIII podstawowych działów:

I. BIBLIOGRAFIE I KATALOGI
II. OPRACOWANIA OGÓLNE
III. HISTORIA
IV. ORGANIZACJA
V. CELE I ZADANIA
VI. METODYKA
VII. TECHNIKA
VIII. POWIEŚĆ. NOWELA. REPORTAŻ
IX. PIEŚNI. POEZJE. ŚPIEWNIKI
X. UTWORY SCENICZNE
XI. JEDNODNIÓWKI
XII. KALENDARZE HARCERSKIE
XIII. ODEZWY. ULOTKI

    W przypadku, kiedy dana pozycja była trudna do jednoznacznego sklasyfikowania, Autor podawał dokładny opis z numerem w jednym dziale, a w innych nie nadawał pracy kolejnego numeru, a tylko sygnalizował jej istnienie i odsyłał do pełnego opisu. Tak więc w dziale III. HISTORIA mamy zarówno prace sensu stricte historyczne jak i wiele opracowań, które przynoszą ważne informacje historyczne. Czytelnik nie musi więc przeszukiwać setek pozycji, a ma cały interesujący go dział zebrany w jednym miejscu.

 



 



      Spójrzmy jeszcze na harcerstwa poza krajem. Już sam spis treści pokazuje na niezwykłość harcerstwa jako ruchu. Znajdujemy tu zarówno prace wydane w początkach ruchu harcerskiego we Lwowie, ale i Fryburgu, czy w Chicago. Książki wydane w czasie I wojny w Kijowie, Pittsburgu i na Syberii, Możemy śledzić wspaniały rozwój wydawnictwa harcerskich w okresie międzywojennym w Polsce, ale i wśród Polaków w Niemczech i na emigracji USA. Potem przychodzi tragedia wojenna i pojawiają się pod okupacją wydawnictwa szarych szeregów i Hufców Polskich, ale także książki publikowane w Anglii, Jerozolimie, Valivade i wielu innych egzotycznych miejscach. Śledząc dzieje książki harcerskiej widzimy wspaniały rozwój harcerstwa w kraju w latach 1945-1948 i potem mizerię wydawnictw OH. Bibliografia pokazuje rozwój harcerstwa poza krajem i ponowne odrodzenie ruchu po 1956 r.
    Kolejny tom Bibliografii ukazał się w końcu 1985 r. i zawierał opisy 1176 pozycji z lat 1961-1981. Żadna inna znana mi organizacja skautowa, czy młodzieżowa nie dorobiła się takiego obrazu swojej pracy. Jednak z trzeciego tomu Bibliografii Druh Wacław nie był zadowolony. Pisał w liście do Z. Buczewskiego: Bibliografię zepsuto mi. Wyrzucono mi przedmowę, w której dziękowałem m.in. tym, którzy pomogli mi ją opracować, wyrzucili układ chronologiczny, zaś układ tematyczny przerobili po swojemu, choć to przecież jest dalszy ciąg pierwszej części. Dokonali ponadto różnych innych zmian tekście. Wszystko bez porozumienia i uzgodnienia ze mną [11]. Jednak i ta część dobrze pokazuje harcerski dorobek wydawniczy.
    Druh Wacław imponował swoją pracowitością i rzetelnością. Janusz Krężel mielecki bibliofil, historyk harcerstwa i wydawca pisał o nim: W swym benedyktyńskim trudzie nad historią harcerstwa polskiego był niezwykle rzetelny i … niezmordowany! Pominiętą w jego bibliografii harcerskiej jednodniówkę, wydaną w Mielcu, w roku 1923, zapragnął sprawdzić w autopsji, bo jako dokumentalista i bibliofil chciał jej „dotknąć”, poznać treść każdej strony. Nie mógł po prostu uwierzyć sam sobie, że swej mrówczej pracy coś „przeoczył”, czegoś jeszcze nie dopełnił, jako perfekcjonista w tym zakresie wiedzy [12].
Wacław Błażejewski zbierał materiały do kolejnych edycji Bibliografii.  Ta praca pozostała niedokończona. Jak napisał w cytowanym wyżej wspomnieniu Janusz Krężel: To do tego rzetelnego twórcy - skromnego historyka harcerstwa, można odnieść łacińską maksymę: Bene de Patria meritus - Dobrze zasłużony Ojczyźnie.
 
   


Opisy bibliograficzne:
W. BŁAŻEJEWSKI, Bibliografia harcerska 1911-1960, Warszawa 1981, 20,4 x 14,2 [cm], s. 452, MAW, nakł. 1 000. egz.

W. BŁAŻEJEWSKI, Bibliografia harcerska 1911-1960. Suplement, Warszawa 1984, 20 x 14,3 [cm], s. 65, MAW, nakł. 1 000. egz.

BŁAŻEJEWSKI Wacław: Bibliografia harcerska 1961-1981, MAW, Warszawa 1986, 20,2 x 14 [cm], s. 238, nakł. 1 000. egz.

Recenzje:
M. Miszczuk, Z rozważań nad Wacława Błażejewskiego „Bibliografią harcerską”[w:] „Harcerstwo” 1983 nr 2, s. 31-39
J. A. Radomski, Wacław Błażejewski, Bibliografia harcerska 1911-1960 [w:] „Studia Historyczne” 1985, nr 4, s. 660-663


[1] M. Miszczuk, Wacław Błażejewski 1902-1986 (1) Postaci z dziejów [w:] Harcerstwo 1988, nr 3, s. 33-43; (2) Harcerstwo 1988 nr 3, s. 29-34. M. Miszczuk, Druh Wacław, [w:] Motywy 1986 nr 9, s. 11

[2] W. Błażejewski, Wspomnienia, mps. s. 1 (w zbiorach autora)

[3] Trzy karty Wolnego Słuchacza WWP. Spuścizna po Wacławie Błażejewskim, w zbiorach Rodziny Błażejewskich, udostępniona dzięki uprzejmości Pani Zofii Błażejewskiej

[4] Sprawozdanie Naczelnej Rady Harcerskiej 1933. Naczelnictwo ZHP. Warszawa 1934 [HBW], s. 8/9

[5] Sprawozdanie Naczelnej Rady Harcerskiej 1934. Naczelnictwo ZHP. Warszawa 1935 [HBW], s. 10

[6] T. Piskorski, W sprawie bibliografii harcerskiej [w:] Harcerstwo. Organ Naczelnictwa Związku Harcerstwa Polskiego, Warszawa R. I, nr 4 - grudzień 1934, s. 230

[7] Rozkaz Naczelnictwa ZHP L.6 z 22 XI 1945 [w:] Wiadomości Urzędowe, Warszawa R. XVIII, nr 3, 1945, s. 3

[8] Protokół z posiedzenia Naczelnictwa z 1 czerwca 1945. AGK ZHP, Naczelnictwo

[9] Korespondencja z Zenonem Buczewskim z 1962 r. Spuścizna po Wacławie Błażejewskim, w zbiorach Rodziny Błażejewskich, udostępniona dzięki uprzejmości Pani Zofii Błażejewskiej

[10] Tamże. Korespondencja za lata 1962-1966, 1986

11] List Wacława Błażejewskiego do Zenona Buczewskiego z 25 lutego 1986 r. Spuścizna po Wacławie Błażejewskim, w zbiorach Rodziny Błażejewskich, udostępniona dzięki uprzejmości Pani Zofii Błażejewskiej

[12] J. Krężel, Wspominając Wacława Błażejewskiego, Mielec 22 II 2005, mps. s. 2

 


Strona działa na serwerze firmy


ZETO SA. Zespół Efektywnych Technik Obliczeniowych Tarnów